برادران و خواهران ميراث نگيرد ( 1 ) ، چه ايشان نزديكترند ( 2 ) و همچنين دليل مىكند كه با وجود خواهر هيچ كس از اعمام و بنى الاعمام ميراث نگيرند . امّا آن خبر كه فقها روايت كردند در اين باب من قوله : انّ ما ابقت الفرائض فلاولي ( 3 ) عصبة ذكر ، خبر واحد است براى آن [ از ] ( 4 ) ظاهر قرآن ( 5 ) و آيت ( 6 ) محكم دست بندارند . * ( مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهاجِرِينَ ) * ، از مؤمنانى ( 7 ) كه با يكديگر مؤاخات داده باشد رسول ايشان را و از مهاجران ، يعنى با وجود مؤاخات و هجرت اعتبار در باب ( 8 ) ميراث به قرابت است تا كسى گمان نبرد كه اين اعتبار در حقّ آنان است كه مؤاخى و مهاجر نباشند ( 9 ) . * ( إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا إِلى أَوْلِيائِكُمْ مَعْرُوفاً ) * ، اين استثنا منقطع است به معنى لكن ، براى آن كه آنچه با خويشان خيرى و برّى و معروفى كند از وصيّت و جز آن نه از باب ميراث باشد ، پس مستثنى نه از جنس مستثنى منه باشد . محمّد بن الحنفيّه گفت و قتاده و عطا ( 10 ) : مراد وصيّت آن است كه اگر [ كسى ] ( 11 ) وصيّتى كند ( 12 ) اولياى خود را و خويشان دور تر را كه كافر باشند ، روا باشد و درست ( 13 ) و اگر چه اهل ايمان و هجرت نباشند . و بيشتر فقها را مذهب آن است كه : وصيّت درست باشد كافران را . و بنزديك ما ، مادر و پدر و فرزند ( 14 ) را درست بود ، و در حقّ ( 15 ) ديگران ( 16 ) درست نبود . ابن زيد و مقاتل گفتند : مشروط است اين بر هجرت . مجاهد گفت : مراد به « معروف » ، نصرت ( 17 ) است و حفظ حرمت به سبب ايمان و هجرت . * ( كانَ ذلِكَ فِي الْكِتابِ مَسْطُوراً ) * ، اين در كتاب نبشته بوده است ( 18 ) ، يعنى در

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : نگيرند . ( 2 ) . آط به مادر ، مش به او . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : فاولى . ( 11 - 4 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد . ( 5 ) . آج ، لب : براى او از ظاهر اخوات قرآن . ( 6 ) . آج ، لب : اين آيت . ( 7 ) . مش و مهاجران . ( 8 ) . اساس : راه ، به قياس با نسخه آط ، و اتّفاق نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 9 ) . آط ، آج ، لب : نباشد . ( 10 ) . آط ، آج ، لب ، مش : محمد بن الحنفيّه و قتاده گفتند . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا از . ( 13 ) . آط ، آج ، لب ، مش ، كا بود ، آب باشد . ( 14 ) . همهء نسخه بدلها : ندارد . ( 15 ) . همهء نسخه بدلها آن . ( 16 ) . مش را . ( 17 ) . همهء نسخه بدلها : اخوّت . ( 18 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : نوشته است .